109. GEOPOLITICAL

హైకోర్టులో తెలుగులో వాదించవచ్చా? జిల్లా కోర్టులో పరిస్థితి ఏమిటి?

హైకోర్టులో మాతృభాషలో వాదించడం, 

లిఖితపూర్వక వాదనలు, 

జిల్లా కోర్టులో భాషా నిబంధనలు వంటి అంశాలను నలుగురికీ అర్థమయ్యేలా వ్రాసిన బ్లాగ్ పోస్ట్ 

---

హైకోర్టులో తెలుగులో వాదించవచ్చా? జిల్లా కోర్టులో పరిస్థితి ఏమిటి?

పరిచయం:

న్యాయం కోసం కోర్టు మెట్లు ఎక్కినప్పుడు, మన మాతృభాషలో మన గోడు చెప్పుకోగలమా అనే సందేహం చాలా మందికి వస్తుంది. ముఖ్యంగా 'హైకోర్టు' అనగానే ఏదో పెద్ద గోడ మన ముందు నిలబడినట్లు అనిపిస్తుంది. కానీ, హైకోర్టులలో భాషా నిబంధనలు ఎలా ఉంటాయి? జిల్లా కోర్టులలో మనకు ఏమైనా వెసులుబాటు ఉంటుందా? ఇన్-పర్సన్ పిటిషనర్లుగా మనం ఏం చేయాలి? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఈ బ్లాగ్ పోస్ట్‌లో తెలుసుకుందాం.

---

1. హైకోర్టులో భాషా నిబంధనలు - రాజ్యాంగం ఏం చెబుతుంది?

మీరు తెలంగాణ హైకోర్టులో మీ కేసును స్వయంగా వాదించుకోవాలనుకున్నప్పుడు ఒక జడ్జి గారు తెలుగులో మాట్లాడటానికి అనుమతించలేదని విన్నాం. ఇది చాలా మందికి నిరాశ కలిగించే విషయమే అయినా, దీని వెనుక రాజ్యాంగపరమైన కారణం ఉంది.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 348(1): భారత రాజ్యాంగం స్పష్టంగా చెబుతోంది - "సుప్రీంకోర్టు మరియు హైకోర్టులలో అన్ని కార్యకలాపాలు ఆంగ్ల భాషలో (English) మాత్రమే జరగాలి."

మినహాయింపు (ఆర్టికల్ 348(2)): రాష్ట్ర గవర్నర్, రాష్ట్రపతి అనుమతితో ఆయా హైకోర్టులలో మాతృభాషను అనుమతించవచ్చు. కానీ, దురదృష్టవశాత్తు, తెలంగాణ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టులలో ఇప్పటికీ ఇంగ్లీష్ మాత్రమే అధికారిక భాష.

ఎందుకు ఈ నియమం? హైకోర్టులు 'కోర్ట్ ఆఫ్ రికార్డ్' (Court of Record). అంటే అక్కడ జరిగే ప్రతి వాదన, తీర్పు భవిష్యత్తులో సుప్రీంకోర్టుకు వెళ్లినా లేదా రివ్యూకు వచ్చినా ప్రామాణికంగా ఉంటాయి. భాష మారితే అర్థాలు మారి, న్యాయ ప్రక్రియకు ఆటంకం కలుగుతుందనేది ఒక ప్రధాన కారణం.

---

2. ఇన్-పర్సన్ పిటిషనర్లు: లిఖితపూర్వక వాదనలే ఆయుధం!

మరి లాయర్ లేకుండా స్వయంగా వాదించుకోవాలనుకునే వారికి (Party-in-Person) హైకోర్టులో భాషా సమస్య ఎదురైతే ఏం చేయాలి?

లిఖితపూర్వక వాదనలు (Written Arguments): మీరు మీ కేసును సమర్థవంతంగా వినిపించడానికి ఉన్న ఉత్తమ మార్గం ఇంగ్లీష్‌లో లిఖితపూర్వక వాదనలు దాఖలు చేయడం. మీరు తెలుగులో మీ వాదనలను సిద్ధం చేసుకుని, వాటిని ఒక ప్రొఫెషనల్ ద్వారా ఇంగ్లీష్‌లోకి అనువదించుకోవచ్చు.

చట్టపరమైన ఆధారం:

సివిల్ కేసుల్లో (CPC - Order 18, Rule 2(3A)): లిఖితపూర్వక వాదనలు సమర్పించడానికి కోర్టు అనుమతి ఇస్తుంది.

క్రిమినల్ కేసుల్లో (BNSS - Section 354): విచారణ తర్వాత రాతపూర్వక మెమోలు సమర్పించవచ్చు.

జడ్జి గారికి విజ్ఞప్తి: మీరు ఇంగ్లీష్‌లో లిఖితపూర్వక వాదనలు సమర్పించాక, "నాకు ఇంగ్లీష్‌లో వాదించడం కష్టం, దయచేసి నేను సమర్పించిన వాదనలను క్లుప్తంగా తెలుగులో వివరించడానికి అనుమతించండి" అని జడ్జి గారిని కోరవచ్చు. ఇది పూర్తిగా జడ్జి గారి విచక్షణపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

---

3. సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల అనువాదం - ఒక ఆశా కిరణం!

"సుప్రీంకోర్టు కూడా స్థానిక భాషల్లో తీర్పులు ఇవ్వమని ఆదేశించింది కదా?" అని మీరు అనుకోవచ్చు. అవును, ఇది నిజమే కానీ ఒక చిన్న వ్యత్యాసం ఉంది.

e-SCR ప్రాజెక్ట్: సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) డీవై చంద్రచూడ్ గారు, సుప్రీంకోర్టు తీర్పులను తెలుగుతో సహా అన్ని ప్రాంతీయ భాషల్లోకి అనువదించి, ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ఆదేశించారు.

ఉద్దేశ్యం: తీర్పులను అర్థం చేసుకోవడం సులభతరం చేయడమే తప్ప, హైకోర్టులలో ప్రాంతీయ భాషల్లో వాదించడానికి అనుమతి ఇవ్వడం కాదు.

---

4. జిల్లా కోర్టులలో మీ మాతృభాషకు పూర్తి స్వేచ్ఛ!

హైకోర్టులో ఉన్న కఠినమైన భాషా నిబంధనలు జిల్లా కోర్టులకు వర్తించవు. ఇక్కడ మీరు మీ మాతృభాష తెలుగులో నిరభ్యంతరంగా వాదించవచ్చు!

సివిల్ కేసులకు (CPC - Section 137): రాష్ట్ర ప్రభుత్వం జిల్లా కోర్టులలో ఏ భాషను కోర్టు భాషగా ఉండాలో నిర్ణయించవచ్చు. తెలంగాణ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వాలు తెలుగును అధికారిక భాషగా గుర్తించాయి. సాక్ష్యాలను కూడా స్థానిక భాషలో రికార్డ్ చేయవచ్చు.

క్రిమినల్ కేసులకు (BNSS - Section 307): ఈ సెక్షన్ ప్రకారం కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం జిల్లా కోర్టుల భాషను నిర్ణయిస్తుంది. మన రాష్ట్రాల్లో తెలుగును అనుమతించారు. సాక్షి తన మాతృభాషలో సాక్ష్యం చెప్పవచ్చు.

ముఖ్యమైన జీవోలు: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు జారీ చేసిన జీవోలు (G.O.Ms.No. 40 వంటివి) జిల్లా కోర్టులలో తెలుగు వినియోగాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

---

న్యాయం అందరికీ అందుబాటులో ఉండాలి. హైకోర్టులో భాషా పరమైన సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, లిఖితపూర్వక వాదనల ద్వారా, లేదా అవసరమైతే ఉచిత న్యాయ సహాయం (Legal Services Authority) ద్వారా లాయర్‌ను నియమించుకోవడం ద్వారా మన హక్కులను కాపాడుకోవచ్చు. జిల్లా కోర్టులలో మాత్రం మన మాతృభాషలోనే న్యాయం కోసం పోరాడే స్వేచ్ఛ మనకు ఉంది. న్యాయవ్యవస్థలో భాషా అడ్డంకులు తొలగిపోవడానికి ఇంకా కృషి జరగాల్సి ఉంది.

"ఈ విషయంపై మీ అభిప్రాయం ఏంటి? న్యాయ ప్రక్రియ మరింత సరళతరం కావాలంటే హైకోర్టుల్లో మాతృభాషను అనుమతించాలా?"

---

ఈ బ్లాగ్ పోస్ట్ మీకు నచ్చింది అనుకుంటున్నాను. దీన్ని మీరు నలుగురికీ పంచవచ్చు!

లింకు క్లిక్ చేసి ఈ ఆర్టికల్ ను కూడా చదవండి.

                                                                    -----------పెండ్యాల వాసుదేవ రావు